Üç bant temel bilgileri

Üç bant kuralları ve sayı

İsteka topu, istekayla vurduğunuz toptur. Beyaz ve sarı topu oyuncular birer tane kullanır, kalan iki top obje toptur. Kırmızı top her zaman obje toptur.

• Sayı yaparsanız vurmaya devam edersiniz, kaçırırsanız sıra rakibe geçer. Sırayı alıp art arda vurma fırsatına ıstaka (inning) denir. Bir ıstakada birçok kez vurabilirsiniz.
• Ortalama = sayı ÷ ıstaka. Örneğin 20 ıstakada 12 sayı 0,600'dür. Bu değer handikap puanına ya da beceri yüzdeliğine tek tip bir formülle çevrilemez.
• Uluslararası büyük maç masasının oyun alanı yaklaşık 2,84 × 1,42 m'dir. Bantlardaki elmaslar ve köşeler esas alınarak uzun kenarda 8, kısa kenarda 4 aralık okunur. Orta boy masa gibi başka ölçülerle karıştırmayın.

Temel sayı: WCBS üç bant tanıtımı ↗ · Masa ölçüleri: UMB Madde 11 ↗

Oyunun akışı ve fauller

Aşağıdaki oyun akışı ve diziliş açıklamaları UMB karambol kurallarına dayanır. PBA·LPBA'da ve kulüplerde farklı uygulamalar olabileceğinden başlamadan önce geçerli kuralları kontrol edin.

UMB Madde 22–28 ve 41: banking, açılış, yapışık top, masadan çıkma, faul ↗. Yapışık topta masse gibi istisnalar ve gerçek kararlar için orijinal metni ve turnuva kurallarını esas alın.

Sık kullanılan terimler

İsteka topu / 1. top / 2. top

İstekayla vurduğunuz top / önce değilen diğer top / en son değilen kalan top. Obje topların 1 ve 2 numarası renge göre değil, değilme sırasına göre verilir.

Önce bant (bank shot)

Üç bantta, ilk obje topa değmeden önce banda vurulan vuruştur. İlk vuruşu belirleyen “banking” ile karıştırmayın.

Kiss (öpüşme)

Yol sırasında topların yeniden karşılaşıp çarpışmasıdır. İstenmeyen bir kiss yolu değiştirebilir, ancak kiss tek başına faul değildir.

Kalınlık

Nişan yönünden bakıldığında iki topun örtüşme derecesidir. Tam karşıdan vuruş 1/1, yarısı örtüşecek şekilde vuruş 1/2'dir. Aşağıdaki çizimde kesikli çizgili topa bakın.

Vuruş noktası / tip sayısı

Vuruş noktası, isteka ucunun isteka topuna değdiği yerdir. “Kaç tip” merkezden sapma miktarını anlatır, ancak önce kitabın ölçeğini ve tip tanımını kontrol etmek gerekir. Tüm kaynakları aynı mm değerine çevirmeyin.

Falsosuz / stop

Falsosuz genellikle yan falso verilmediği anlamında kullanılır. Stop ise obje topa çarpma anında ileri ya da geri dönüşün olmadığı durumdur. Merkeze vurmak her zaman stop anlamına gelmez.

Doğru falso / ters falso

Değilecek bant boyunca ilerleyişe yardım eden yan falso doğru falso, ters yönde etki eden ise ters falsodur. Aynı sağ vuruş noktası bile hangi banda nasıl girdiğine göre rol değiştirir.

Elmas / bant temas noktası

Elmas bant üzerindeki işarettir; bant temas noktası ise topun gerçekten değdiği yerdir. İkisi farklı konumlardır. Her sistemin çıkış, nişan ve varış numaralandırmasını da kontrol edin.

Beş temel yol

Adından önce “hangi topa vurup → hangi banttan başlayıp → hangi topa geliyor” sorusunu söyleyin. Uzun bant uzun kenar, kısa bant kısa kenardır. Aynı uzun→kısa→uzun sırası bile top dizilişine ve dolanma yönüne göre farklı bir yol olur.

İki çizim yalnızca bant sırasını okumaya yönelik kavramsal çizimlerdir. Obje top çarpışması, falso ve hız gösterilmediğinden belirli bir dizilişin nişan noktası ya da sayı tahmini olarak kullanılamaz.

Five & Half'i topa vurulan bir vuruşa bağlarken de obje top çarpışmasından sonraki çıkış çizgisini ve falso durumunu kontrol etmek gerekir. Önce bant hesabını isteka topunun ilk konumuna olduğu gibi uygulamayın.

Vuruş noktası: falso, takip ve çekme

Dr. Dave: vuruş noktası yüksekliği ve dönüş ↗ · Yan falsonun etkileri ↗

Her sistemin referans vuruş noktası ve hızı farklıdır. Five & Half için de önce ilgili yazıdaki koşulları kontrol edin ve her seferinde yalnızca bir şeyi değiştirin.

Topa ilk vurduğunuzda: hareket → kayma → yuvarlanma

İsteka ucu çok kısa bir çarpışmayla isteka topuna hız ve dönüş verir. İleri gitmek ile yerinde dönmek birbirinden farklı hareketlerdir. Aşağıda yan falso olmadan, yataya yakın biçimde topun merkezine vurulan bir örnek var.

İlk obje topa çarptıktan sonra ne değişir?

Bu kez aynı boyut ve kütledeki topa tam karşıdan vurma örneği var. İsteka topunun ileri hareketinin büyük kısmı kırmızı obje topa aktarılır. İsteka topunda kalan ileri-geri dönüş çuhanın sürtünmesiyle etkileşerek topu takip ettirir, durdurur ya da geri getirir. Önemli olan, ilk vuruş noktasının adından çok obje topa değdiği andaki dönüştür.

Beyaz top çıkıştaki isteka topu, kırmızı top 1. toptur. Sarı ok çarpışmadan sonra isteka topunun yoludur. Yalnızca iki topla yapılan bir ilke çalışması olduğundan 2. top gösterilmemiştir. Gerçekte çarpışmada kayıp olur ve ince vuruşta isteka topu yana ayrıldığından yukarıdaki tam vuruş örneğini olduğu gibi uygulamayın. Başta duran obje top da çarpışmadan sonra kayarak harekete başlar ve çuhanın sürtünmesiyle yuvarlanmaya geçer. Çarpışma sürtünmesiyle dönüş de aktarılabilir.

İlke kaynağı: Dr. Dave: kayma ve yuvarlanma ↗. Toplar çarpıştıktan sonraki açılar kalınlık ve ayrılma açısı konusunda devam eder.

Squirt ve kavis: çıkışta sapma vs hareket sırasında bükülme

Yan falso vermek için merkezin sağına ya da soluna vurduğunuzda istekanın baktığı çizgi ile topun gerçek yolu farklılaşabilir. Aşağıda sağ vuruş noktasıyla, istekanın arka ucu biraz kalkık bir vuruş örneği var.

İkisi bazen birbirini götürür ama top her zaman ilk nişan çizgisine dönmez. Sonuç mesafeye, hıza, vuruş noktasına, isteka yüksekliğine ve çuhanın durumuna göre değiştiği için “sağ falso her zaman şu kadar mm düzeltilir” diye ezberlenemez. Yalnızca yan falso var diye top sürekli daire çizmez; doğal yuvarlanmaya geçince ideal düz bir çuhada düz gider.

Kaynak: Dr. Dave: squirt, swerve ve throw etkileri ↗. Obje topun çarpışma sürtünmesiyle yön değiştirdiği “throw (sürükleme)”, burada anlatılan isteka topunun squirt ve kavisinden ayrıdır.

Kalınlık ve ayrılma açısı

Sarı kesikli çizgi isteka topunun merkezinin geçeceği nişan çizgisi, yarı saydam top ise çarpışma anındaki isteka topunun konumudur. 1/2 kalınlıkta nişan çizgisi obje topun kenarından geçer.

Merkezden vursanız bile top çuhayla sürtünme nedeniyle yuvarlanmaya başlar. Bu yüzden “merkeze vurdum, o hâlde 60°” diye kesin konuşamazsınız. Toplar arasındaki mesafeye ve hıza da bakın. Gerçek çarpışma sürtünmesi ve falso tablodaki ideal açıları değiştirebilir; her zaman 2° çıkarmak gibi bir düzeltme yapılmaz.

Dr. Dave: stop vuruşta 90° kuralı ↗ · Yuvarlanan topta yaklaşık 30° kuralı ↗. Pool eğitim materyallerinde ele alınan top çarpışması ilkelerinden yararlanılmıştır; üç bandın tüm yolunu garanti eden bir formül değildir.

Duruş ve vuruş

Amaç, rahat bir duruşta istekayı belirlediğiniz çizgide tekrar tekrar göndermektir. Vücut yapısı ve göz hizası kişiden kişiye değiştiği için çeneyi ve ayakları zorla aynı konuma getirmeyin.

1. Ayaktayken nişan çizgisini belirleyin, istekayı bu çizgiye koyun ve sonra eğilin. Eğildikten sonra nişanı çok değiştirmeniz gerekirse doğrulup yeniden alın.
2. Ön elinizi (köprü) çuhanın üzerine sağlam yerleştirin. İstekayı parmak halkasıyla sarma ya da başparmakla işaret parmağı arasında destekleme yöntemlerinden size rahat geleni öğrenin. Uzun uzatmaktan önce sallanmayan bir uzunluk gelir.
3. Tutuşu fazla sıkmayın, başınızı ve gövdenizi sakin tutun. Hazırlık hareketlerinde istekanın sağa sola sallanıp sallanmadığını kontrol edin.
4. Hazırladığınız hızla yumuşakça gönderin ve doğal biçimde bitirin. Topa vurduğunuz anda istekayı zorla durdurmayın ya da sonradan güç eklemeyin.
5. Vuruştan sonra duruşu kısa bir süre koruyarak çıkış yönüne bakın. Tüm toplar durana kadar donup kalmanız gerekmez.

Dr. Dave: temel duruş ↗ · Takibin rolü ↗

Görgü kuralları

• Rakip nişan alırken görüş alanında hareket etmeyin ve konuşmayın. Desteğinizi vuruşu bozmayacak anlarda, ders ya da tavsiyeyi ise rakip istediğinde verin.
• Tebeşir tozunu çuhaya silkelemeyin ve masaya oturmayın. İstekayı hareket ettirirken çevrenizdeki kişilerle aranızdaki mesafeye de dikkat edin.
• Oyun sırasında toplara kendi başınıza dokunmayın, onları silmeyin ya da yerlerini değiştirmeyin. Turnuvalarda hakemden isteyin. Gruplarda da gereken işlemler oyundan önce kararlaştırılan kurallara göre yapılır.
• Bir faul fark ettiyseniz hemen söyleyin ve sıranız bitince rakibe hazırlanması için alan bırakın.
• Grup kayıtları için skor tabelası fotoğrafını kararlaştırılan kayıt anında çekin. Fotoğraf çekmek için rakibin oyununu bölmeyin.

Görgü kuralları grubun düzeni için önerilerdir. Topa dokunmayla ilgili oyun kararları için yukarıdaki UMB faul kurallarına bakın.